ทำความรู้จักโรงเรือนระบบอีแว๊ปว่าต้องเตรียมอะไรบ้าง


โรงเรือนระบบอีแว๊ป evaporation systemพัดลมฟาร์มโรงเรือนอีแว๊ป


เวลาลูกค้าจะทำโรงเรือนระบบอีแว๊ป คำถามแรกที่ผมเจอบ่อยคือ “ใช้พัดลม 50 นิ้วกี่ตัว แล้วต้องใช้คูลลิ่งแพดกี่ก้อน?”

ผมจะยังไม่ตอบเป็นจำนวนทันทีครับ เพราะต้องรู้ก่อนว่าโรงเรือนกว้าง ยาว สูงเท่าไร ข้างในเลี้ยงอะไรหรือปลูกอะไร แล้วเราต้องการให้ลมเดินจากตรงไหนไปตรงไหน โรงเรือนขนาดเท่ากัน ถ้าโรงหนึ่งเลี้ยงไก่ อีกโรงปลูกไม้ด่าง วิธีเลือกพัดลมและจังหวะเปิดปั๊มน้ำก็ต่างกันได้ครับ

บทความนี้ไว้แบ่งปันความรู้กันครับ ใครกำลังจะทำโรงเรือนใหม่ หรือมีโรงเรือนเดิมแล้วเปิดระบบไม่ค่อยเย็น ลองไล่ดูกันทีละส่วนครับ

โรงเรือนระบบอีแว๊ปคืออะไร ทำงานยังไง?

โรงเรือนระบบอีแว๊ป (Evaporative Cooling System) ใช้พัดลมดูดอากาศออกจากโรงเรือน แล้วดึงอากาศใหม่เข้าผ่าน คูลลิ่งแพด (Cooling Pad) ที่มีน้ำไหลชุ่มอยู่ พอน้ำบางส่วนระเหย อากาศที่ผ่านแผ่นจะเย็นลงและมีความชื้นเพิ่มขึ้น ส่วนน้ำที่ไม่ระเหยจะไหลลงรางกลับถัง เอาไปหมุนเวียนใช้ต่อครับ

ระบบอีแว๊ปไม่ได้ลดอุณหภูมิเท่ากันทุกวัน วันไหนอากาศข้างนอกชื้นมาก น้ำจะระเหยได้จำกัด เปิดปั๊มนานขึ้นก็ไม่ได้แปลว่าจะเย็นลงอีกมาก และลมที่เพิ่งออกจากหน้าแพดมักเย็นกว่าลมปลายโรง เพราะระหว่างทางลมยังรับความร้อนจากแดด หลังคา สัตว์ หรืออุปกรณ์ข้างในก่อนซื้ออุปกรณ์ ต้องเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง?
โรงเรือนอีแว๊ปกรีนเฮาส์

โรงเรือนกรีนเฮาส์ ระบบอีแว๊ป

 

  • ขนาดโรงเรือน: กว้าง × ยาว × สูงใช้งานจริง ถ้ามีฝ้าให้วัดถึงใต้ฝ้า

  • ใช้ทำอะไร: เลี้ยงสัตว์ชนิดไหน จำนวนและช่วงวัยเท่าไร หรือปลูกพืชอะไร ต้องการคุมอุณหภูมิและความชื้นช่วงไหน

  • รูปกับผังคร่าว ๆ: ตำแหน่งประตู ช่องลม ชั้นวาง และด้านที่คิดว่าจะติดแพดกับพัดลม

  • ข้อมูลอากาศช่วงร้อน: อุณหภูมิและความชื้นภายนอก ถ้ามีค่าที่วัดจากพื้นที่จริงจะช่วยให้ประเมินได้ดีขึ้น

  • ไฟและน้ำ: หน้างานใช้ไฟกี่โวลต์ กี่เฟส น้ำมาจากไหน มีตะกอนหรือคราบหินปูนไหม

  • ของเดิมที่มีอยู่: ถ้าเป็นงานปรับปรุง ขอรุ่นและจำนวนพัดลม ขนาดแพด และอาการที่เจอ เช่น หน้าแพดเย็นแต่ท้ายโรงยังร้อน

พอมีข้อมูลแล้ว เรามาเริ่มจากของหลัก 5 ส่วนครับ

1. ตัวโรงเรือนและการวางผังทางลม

โรงเรือนปลูกต้นไม้ ระบบอีแว๊ป

ผนังจะก่ออิฐหรือใช้ผ้า PVC ก็ได้ครับ เลือกตามลักษณะงานและงบ ส่วนโครงเหล็กชุบกัลวาไนซ์เป็นทางเลือกสำหรับงานที่เจอความชื้น ถ้าพื้นที่ลมแรง อย่าดูแต่ความหนาผ้า ต้องดูระยะโครง จุดยึด และรอยต่อด้วย เพราะผ้าหนาแต่จุดยึดรับลมไม่ไหวก็ยังมีปัญหาได้ครับ

ถ้าออกแบบให้ลมวิ่งตามแนวยาว ผมจะเริ่มจากวาง แพดฝั่งลมเข้า พัดลมอีกฝั่ง แล้วเดินดูว่ามีประตู ช่องรั่ว หรือชั้นวางตรงไหนที่ทำให้ลมลัดทางหรือขวางลมบ้าง ด้านที่รับแดดบ่ายจัดให้เช็กเป็นพิเศษ แต่ไม่ต้องตัดทิศตะวันตกทิ้งทุกงาน ให้ดูแดด ทิศลม ฝุ่น และทางลมทิ้งของพื้นที่จริงประกอบกันครับ 

หลังคาจะใช้ทรงจั่วหรือโค้งก็ได้ ส่วนจะทำฝ้าหรือไม่ ให้ดูเรื่องความร้อนจากหลังคา การควบแน่น และพื้นที่เข้าซ่อมด้วย ถ้าเป็นกรีนเฮ้าส์ต้องคิดเรื่องแสงที่พืชต้องการไปพร้อมกันครับ

ทริค: คำว่าโรงเรือนปิด หมายถึงเราคุมได้ว่าลมเข้าตรงไหน ออกตรงไหน สำหรับโรงเรือนไก่ยังต้องมีทางลมเข้าที่เหมาะกับช่วงระบายอากาศขั้นต่ำ ซึ่งเป็นคนละช่วงกับตอนเปิดระบบอีแว๊ปเต็มกำลังครับ 

2. พัดลมฟาร์ม: ใช้ 36 นิ้ว หรือ 50 นิ้ว ใช้ขนาดเท่าไหร่, จำนวนกี่ตัว?

พัดลม50นิ้ว ระบบอีแว๊ปพัดลมฟาร์ม50นิ้ว

พัดลมฟาร์ม50นิ้วพัดลม 36นิ้ว

ตัวเลข 36 นิ้วหรือ 50 นิ้วบอกขนาดพัดลมครับ แต่เวลาคิดจำนวนตัวให้ดูว่า พัดลมให้ลมกี่ CMH ที่แรงดันสถิตของหน้างาน เพราะเมื่อลมต้องผ่านแพดเปียก มุ้ง และช่องลม ปริมาณลมที่ได้อาจต่างจากตัวเลขตอนทดสอบแบบไม่มีแรงต้าน 

เวลาเปิดกราฟ ให้เช็กด้วยว่าตอนทดสอบพัดลมมีชัตเตอร์หรือตะแกรงติดอยู่แล้วหรือยัง ถ้ารวมอยู่ในผลทดสอบแล้ว อย่าเอาแรงต้านตัวนั้นมานับซ้ำ ส่วนมอเตอร์ให้เช็กแรงดันและจำนวนเฟสจากป้ายรุ่นจริง และดูระดับ IP ให้เหมาะกับตำแหน่งติดตั้ง ฝุ่น ละอองน้ำ และวิธีล้างหน้างาน

วิธีคิดปริมาณลมเบื้องต้น

  • ถ้าโจทย์กำหนด อัตราเปลี่ยนอากาศต่อชั่วโมง (ACH): ปริมาณลม (CMH) = กว้าง × ยาว × สูงใช้งาน × ACH

  • ถ้าโจทย์กำหนด ความเร็วลมตามแนวยาว: ปริมาณลม (CMH) = พื้นที่หน้าตัดตั้งฉากกับลม (ม²) × ความเร็วลมเป้าหมาย (ม./วินาที) × 3,600

ยกตัวอย่างโรงเรือน กว้าง 10 × ยาว 30 × สูง 3 เมตร ปริมาตรเท่ากับ 900 ม³ สมมติว่าโจทย์นี้กำหนด 30 ACH ก็ต้องการลม 27,000 CMH ถ้าพัดลมรุ่นที่เลือกให้ 32,000 CMH ที่แรงดันใช้งานจริง หนึ่งตัวอาจพอสำหรับโจทย์นี้ แต่พอเอาลม 32,000 CMH ไปคิดกับหน้าตัด 10 × 3 เมตร ความเร็วลมเฉลี่ยจะอยู่แค่ประมาณ 0.30 ม./วินาที 

ตรงนี้แหละที่อยากให้ดูให้ดี ลมพอตาม ACH กับลมแรงพอสำหรับงานที่ต้องการลมผ่านตัวสัตว์ เป็นคนละเรื่องกัน และ 30 ACH ในตัวอย่างเป็นค่าที่สมมติขึ้นเพื่อให้เห็นวิธีคิด ไม่ใช่ค่ากลางสำหรับทุกโรงเรือนครับ 

3. คูลลิ่งแพด: เลือกแบบไหน และใช้กี่แผ่น?

คูลลิ่งแพด ระบบอีแว๊ปคูลลิ่งแพด

คูลลิ่งแพด_คูลลิ่งแพดพลาสติก PP

เวลาลูกค้าถามผมว่าจะใช้แพดเกรดไหนดี คำถามแรกของผมคือ “น้ำที่ใช้เป็นน้ำอะไร แล้วชุดเดิมมีคราบขาวไหม?” เพราะถ้าน้ำมีตะกอนหรือแร่สะสม เปลี่ยนแพดอย่างเดียว เดี๋ยวก็กลับมาตันซ้ำได้

แพดกระดาษมีหลายแบบ เช่น 7090, 7060 และ 5090 รวมถึงรุ่นเคลือบดำและแพดพลาสติก PP โดยแต่ละรุ่นก็จะมีคุณสมบัติที่ใช้งานที่ดีต่างกันรวมถึงราคาด้วย

วิธีหาพื้นที่หน้าแพดเบื้องต้น

พื้นที่หน้าแพดสุทธิ (ม²) = ปริมาณลมจริง (CMH) ÷ 3,600 ÷ ความเร็วลมหน้าแพด (ม./วินาที)

ต่อจากตัวอย่างเดิม ถ้าพัดลมให้ลม 32,000 CMH และใช้ 1.6 ม./วินาที เป็นความเร็วหน้าแพดในการคำนวณเบื้องต้นตามข้อมูลรุ่นที่เลือก จะต้องการพื้นที่ประมาณ 5.56 ม² ถ้าใช้แพดขนาด 60 × 180 ซม. เริ่มคำนวณที่ 6 แผ่น ได้พื้นที่ตามขนาด 6.48 ม² ก่อนหักส่วนที่กรอบบัง แล้วค่อยย้อนกลับไปเช็กแรงต้านกับกราฟพัดลมอีกทีครับ 

จำง่าย ๆ: ความเร็วลมหน้าแพดใช้หาขนาดแผ่น ส่วนความเร็วลมในโรงเรือนใช้ดูว่าลมผ่านพื้นที่ใช้งานได้ตามที่ต้องการไหม สองค่านี้เอามาใช้แทนกันไม่ได้ครับ

4. ระบบน้ำ: ปั๊ม รางน้ำ และถังพัก

รางคูลลิ่งแพดยูพีวีซี UPVC

รางคูลลิ่งแพด

เลือกปั๊มอย่าเริ่มจากถามว่ากี่แรงม้าครับ ให้เริ่มจาก ต้องจ่ายน้ำกี่ลิตรต่อนาที และต้องส่งน้ำที่เฮดเท่าไร ดูคู่มือแพดหรือชุดรางว่าต้องการน้ำกี่ลิตรต่อนาทีต่อเมตร แล้วคูณความยาวแนวแพด จากนั้นคิดความสูงส่งน้ำและแรงสูญเสียในท่อ ข้องอ วาล์ว และตัวกรองก่อนเปิดกราฟปั๊ม 

เช่น แนวแพดยาว 3.60 เมตร ถ้าคู่มือชุดรางกำหนด 9 ลิตร/นาที/เมตร ปั๊มต้องส่งได้ประมาณ 32.4 ลิตร/นาทีที่เฮดใช้งาน ตรงนี้คือ น้ำหมุนเวียน ครับ ไม่ได้แปลว่าต้องเติมน้ำใหม่ 32.4 ลิตรทุกนาที น้ำเติมมีไว้ชดเชยส่วนที่ระเหย น้ำที่ระบายทิ้งเพื่อลดแร่สะสม และส่วนที่สูญเสียไป

ส่วนถังพักจะฝังดินหรือวางบนพื้นก็ได้ ขอให้น้ำจากรางล่างไหลกลับได้ ถังรับน้ำตอนปิดปั๊มได้โดยไม่ล้น และเปิดล้างได้สะดวก แนะนำให้เตรียมฝาปิดทึบแสง ตัวกรอง ลูกลอยเติมน้ำ จุดระบายล้าง และพิจารณาระบบตัดปั๊มเมื่อน้ำต่ำ

5. ตู้คอนโทรล: Manual กับ Auto ใช้ต่างกันยังไง?

ตู้ควบคุมพัดลม ปั๊มน้ำ ระบบอัตโนมัติตู้ควบคุมพัดลมปั๊มน้ำ ระบบอีแว๊ป


ตู้ควบคุมพัดลมโรงเรือนอีแว๊ปตู้ควบคุมพัดลม-ปั๊มน้ำ ระบบอีแว๊ป EVAP

ผมจะแยกเป็นสองส่วนครับ ส่วนแรกคือ ชุดจ่ายไฟและป้องกันอุปกรณ์ เช่น เบรกเกอร์ แม็กเนติกคอนแทคเตอร์ โอเวอร์โหลด และรีเลย์ตรวจเฟสตามแบบ ให้ช่างไฟเลือกอุปกรณ์ตามป้ายมอเตอร์และวงจรจริง ส่วนที่สองคือ ชุดสั่งงาน ว่าจะเปิดพัดลมกับปั๊มตอนไหน

  • Manual: ใช้สั่งเดินเครื่องเอง เช่น ตอนลองพัดลมทีละตัว หรือเปิดปั๊มเพื่อดูว่าน้ำลงเต็มหน้าแพดไหม โดยยังต้องมีวงจรป้องกันตามแบบ

  • Auto: ให้ตัวควบคุมทยอยเปิดพัดลมตามเงื่อนไขที่ตั้งไว้ แล้วค่อยให้ปั๊มทำงานเมื่อมีลมเพียงพอและเข้าเงื่อนไขของหน้างาน หัววัดควรอยู่ระดับใช้งานจริง เลี่ยงแดด ละอองน้ำ และลมที่เพิ่งออกจากหน้าแพดโดยตรง

ถ้าเป็น โรงเรือนไก่ ให้คิดลำดับไว้ตั้งแต่ตอนออกแบบครับ: ช่วงแรกระบายอากาศขั้นต่ำเพื่อถ่ายเทความชื้นและรักษาคุณภาพอากาศ พอเริ่มร้อนก็เพิ่มลมตามช่วงเปลี่ยนผ่าน และช่วงที่ต้องการลมตามแนวยาวจึงเข้าโหมดอุโมงค์ ส่วนปั๊มน้ำคูลลิ่งแพดจะเปิดเมื่อสภาพในโรงเรือนเหมาะกับการทำความเย็นด้วยน้ำ ไม่จำเป็นต้องเปิดพร้อมพัดลมทุกครั้ง

อีกเรื่องที่ต้องคุยกันก่อนรับงานคือ ถ้าไฟดับ พัดลมหยุด หรือคอนโทรลเลอร์เสีย ใครจะรู้ก่อน แล้วโรงเรือนจะระบายอากาศอย่างไร โดยเฉพาะฟาร์มสัตว์ ควรวางแผนไฟสำรอง การแจ้งเตือน หรือช่องลมฉุกเฉินตามแบบ และให้ช่างทดสอบก่อนใช้งาน

เช็กอะไรบ้างก่อนตรวจรับงานโรงเรือนอีแว๊ป?

  1. ลองพัดลมทีละชุด ดูทิศลม ชัตเตอร์ และช่องรั่ว แล้ววัดแรงดันสถิตกับความเร็วลมตอนเปิดตามจำนวนที่จะใช้จริง

  2. เปิดปั๊มดูหน้าแพด ว่าน้ำลงทั่วไหม มีแถบแห้ง รางล้น หรือมีน้ำถูกลมพาเข้าโรงเรือนหรือเปล่า

  3. วัดอุณหภูมิและความชื้น ข้างนอก หน้าแพด กลางโรง และปลายโรง ในช่วงเวลาเดียวกัน จดไว้เป็นค่าเทียบตอนระบบเริ่มลมตกหรือเย็น
    น้อยลง

  4. ลองทั้ง Manual และ Auto รวมถึงลำดับเปิดพัดลม–ปั๊ม การแจ้งเตือน และระบบสำรองตามที่ออกแบบไว้

  5. ดูจุดที่ต้องล้างเป็นประจำ เช่น ตัวกรอง รูจ่ายน้ำ ราง และถังพัก ว่าช่างหรือคนดูแลเข้าถึงได้จริงไหมครับ

คำถามที่เจอบ่อยเรื่องโรงเรือนระบบอีแว๊ป

ระบบอีแว๊ปลดอุณหภูมิได้กี่องศา?

-ไม่มีตัวเลขตายตัวครับ ต้องดูอุณหภูมิและความชื้นด้านนอก รวมถึงประสิทธิภาพของแพด ตัวอย่าง ถ้าด้านนอก 35°C อุณหภูมิกระเปาะเปียก 27°C และสมมติแพดมีประสิทธิภาพ 75% ลมที่เพิ่งออกจากแพดจะอยู่ราว 29°C ส่วนกลางโรงกับปลายโรงต้องวัดแยก เพราะยังมีความร้อนที่ลมรับเพิ่มระหว่างทาง

เปิดระบบแล้วไม่เย็น ควรเริ่มเช็กตรงไหน?

-ถ้า แพดเปียกไม่ทั่ว ให้ดูตัวกรอง รูจ่ายน้ำ และปั๊มก่อน ถ้า แพดเปียกทั่วแต่ลมเบา ให้ดูแพดตัน ชัตเตอร์เปิดไม่สุด หรือช่องลมรั่ว ถ้า ลมดีแต่หน้าแพดลดอุณหภูมิได้น้อย ให้เช็กอากาศข้างนอกว่าชื้นมากไหม ส่วนถ้า หน้าแพดเย็นแต่ปลายโรงร้อน ให้ดูของที่ขวางลม แดด และแหล่งความร้อนระหว่างทาง

ใครกำลังจะทำโรงเรือนใหม่ หรือมีโรงเรือนเดิมแล้วไม่แน่ใจว่าต้องเพิ่มพัดลมหรือแก้ตรงไหน ส่งรูปหน้างาน ขนาดกว้าง × ยาว × สูง รุ่นพัดลม ขนาดแพด มาให้ iWin Equipment ช่วยดูเบื้องต้นได้ครับ

ถ้าถูกใจบทความนี้ ฝากติดตาม Facebook แฟนเพจ iWin Equipment อุปกรณ์ฟาร์ม ด้วยนะครับ อยากรู้จักเรา แวะมาส่องผลงานกันได้ครับ

Visitors: 47,117